Nabeschouwingen
Madeira
17 december 2001
Wie Madeira zegt denkt aan twee dingen, bloemen en Madeira wijn. Alleszins
deze twee dingen zijn zeker al een motivatie om dit prachtige eiland te bezoeken.
Volgens François en Kris zul je er geen spijt van hebben.
Zoals ook de Kanarische eilanden en de Azoren is Madeira van vulkanische oorsprong.
Door de uitzonderlijke ligging omgeven door warme golfstromen geniet Madeira
van een zacht en gelijkmatig klimaat. Het eiland kent in feite twee klimaat
regio's nl. het droge zuiden en het vochtige noorden. De wolken komen meestal
vanuit het noorden, stuiten tegen de bergen en geven hun vocht af. Door deze
bergen van vulkanische oorsprong komen de wolken meestal niet tot in het zuiden
van het eiland. Dus voor de zonnekloppers is het zuiden een aanrader. Gezien
het eiland slechts 740 km2 groot is, 57 km lang en 22 km breed, kun je toch
als uitvalsbasis best het zuidelijke deel van het eiland kiezen. Funchal is
de hoofdstad van Madeira en ligt in het zuidelijke deel. De temperatuur bedraagt
in de zomer gemiddeld max. 24°C en min. 17°C. Tijdens de winter dalen
de gemiddelde temperaturen ongeveer 4°C. Samengevat een aangenaam warm klimaat
en voldoende water, dus alle factoren om een weelderige plantengroei voort te
brengen. Onze gastsprekers lieten er geen twijfel over bestaan en lieten een
heel weelderige flora het doek passeren.
Het water op het eiland wordt door een zeer ingenieus systeem van kanaaltjes
over gans het eiland gedistribueerd. Zodoende worden de terrassen van water
voorzien. Deze kanaaltjes worden "levadas" genoemd. Sommige van deze
levadas dateren reeds uit de 15 à 16 eeuw. Voor het onderhoud van deze
levadas zijn er langszij overal padjes aangelegd. Voor de toerist zijn deze
padjes ideaal om prachtige wandelingen te maken. Deze padjes zijn echter smal
en soms is er wel wat van de weg afgebrokkeld. Dit kon Kris ervaren wanneer
hij op een overgroeid deel stapte dat afgebrokkeld was. Plots hing Kris zowat
3 meter lager, gelukkig droeg hij een rugzak waarmee hij aan een tak bleef hangen.
François heeft heel wat toeren moeten uithalen om Kris terug op de begane
grond te brengen. Pas toen Kris terug grond onder zijn voeten voelde besefte
hij maar eerst hoeveel geluk hij gehad had. Als die boom er niet geweest was
dan had hij geen 3 maar 50 meter dieper gezeten. Dat de wandeling werd onderbroken
was zeker te wijten aan de emoties van het moment.
De op het eiland endemische Aeoniums zijn waarschijnlijk twee soorten die, afhankelijk
van de groeiomstandigheden, in voorkomen veranderen. De soorten zijn Aeonium
glandulosum en glutinosum. De bladeren van Aeonium glutinosum zijn met een was
overdekt zodat ze kleverig aanvoelen. Deze soort is over het ganse eiland verspreid
en komt zowat overal voor. Zij wordt ongeveer een 0,5 m. hoog. Aeonium glandulosum
heeft op sommige groeigebieden het voorkomen van Aeonium tabuliforme van Tenerife
en groeien ook zowat onder dezelfde condities nl. op vochtige plaatsen en niet
in volle zon.
Er zijn verschillende prachtige tuinen op het eiland die allen zeker een bezoek
waard zijn. De eerste waar Kris ons beelden over toonde was de "Jardin
de Santa Catharina". Het beeld van Spathodea campanulata met zij prachtige
oranje tulpvormige bloemen was subliem. Het is niet te verwonderen dat deze
boom in Afrika, zijn natuurlijk biotoop, "Flame of the Forest " wordt
genoemd. Kris toonde ons ook een beeld van de vrucht met een massa kapok. Van
de bekende Frangipani of Plumeria rubra-acutifolia groeien er op Madeira soorten
met verschillende bloemkleuren. Bovenover de prachtige bloem geuren ze ook nog
eens heerlijk. Deze planten worden als stek dikwijls aangeboden op markten.
Kris geeft de eventuele geinteresseerden de raad steeds na te zien of de stek
wel degelijk beworteld is. De botanische tuin juist buiten Funchal was vroeger
eigendom van de fam. Reitz die hun weelde vergaard hebben met de befaamde Madeira
wijn. Een Nolina of ook wel eens Beaucarnea recurvata genoemd met een caudex
van +- 1m. was een prachtige plant. En dit was niet een enig exemplaar want
er stonden er nog meer. Een Aloë plicatilis heeft een bijzonder voorkomen
en als hij zijn scharlaken rode bloemen tentoonspreidt dan is die bijna getooid
met vuurwerk. Dat er op Madeira orchideeën groeien was de meesten onder
ons niet bekend en dat zij dan nog zomaar buiten kunnen gekweekt worden was
helemaal een verrassing. Een prachtige dia van een venusschoentje deed bij velen
het water in de mond komen. Maar dit was maar een voorproevertje want er volgden
er later nog veel meer in alle vormen en kleuren.
Ik zou nog veel meer kunnen schrijven over deze prachtige voordracht maar mijn
plaats is beperkt. Wij danken François en Kris voor de prachtige avond.
Marc